Waarom de ene digitale dienst je direct binnenlaat en de andere vijf controles uitvoert

Een account aanmaken kan soms binnen een minuut. Je vult een e-mailadres in, kiest een wachtwoord en je bent klaar. Bij andere digitale diensten moet je eerst een telefoonnummer bevestigen, een identiteitsbewijs scannen of extra persoonlijke gegevens invullen. Dat verschil voelt soms omslachtig, maar meestal zit er een duidelijke reden achter. De soort dienst bepaalt hoeveel zekerheid nodig is over wie jij bent.

Een nieuwsbrief hoeft weinig van je te weten

Voor een eenvoudige online dienst zijn vaak maar weinig gegevens nodig. Schrijf je je in voor een nieuwsbrief, dan is een e-mailadres meestal voldoende. Een website hoeft daarvoor bijvoorbeeld niet automatisch je geboortedatum, adres en telefoonnummer te verzamelen.

Dat sluit aan bij het principe van dataminimalisatie uit de privacywet AVG. De Autoriteit Persoonsgegevens legt uit dat organisaties alleen persoonsgegevens horen te verwerken die nodig zijn voor het doel waarvoor ze worden verzameld. Een app die je locatie niet nodig heeft voor zijn functie, hoort die informatie dus ook niet zomaar te vragen.

Meer risico betekent meestal meer controle

Zodra geld, wettelijke verplichtingen of gevoelige gegevens een rol spelen, verandert de situatie. Banken moeten bijvoorbeeld onderzoek doen naar hun klanten. Volgens De Nederlandsche Bank valt daar onder meer het vaststellen en controleren van de identiteit onder. Daardoor kost het openen van een rekening meer stappen dan het aanmaken van een account bij een gewone website.

Ook bij online kansspelen gelden extra controles. Een aanbieder binnen een Nederlandse casino moet onder meer de identiteit en leeftijd van een speler vaststellen. De Kansspelautoriteit vermeldt daarnaast dat aanbieders vóór deelname controleren of iemand in Cruks staat. Dat register kan ervoor zorgen dat iemand geen toegang krijgt tot kansspelen.

De controles hangen samen met wettelijke regels en de aard van de dienst.

Soms gaat het vooral om gevoelige informatie

Strengere beveiliging is ook logisch wanneer een account toegang geeft tot persoonlijke informatie. DigiD is daar een duidelijk voorbeeld van. Via DigiD kun je zaken regelen bij onder meer overheidsorganisaties, onderwijsinstellingen en pensioenfondsen.

Voor bepaalde extra gevoelige gegevens bestaan daarom sterkere manieren van inloggen. Zo kan DigiD een identiteitsbewijs gebruiken om meer zekerheid te krijgen dat de juiste persoon toegang vraagt.

Ook tweestapsverificatie maakt misbruik moeilijker wanneer iemand bijvoorbeeld een wachtwoord heeft bemachtigd. De hoeveelheid beveiliging hangt zo samen met wat er achter het account beschikbaar is.

Niet iedere extra vraag is automatisch logisch

Veel invoervelden op een registratiescherm kunnen betrouwbaar ogen. Toch blijft het belangrijk om zelf te kijken waarom een dienst bepaalde informatie vraagt. Heeft een eenvoudige app werkelijk je volledige adres nodig? En waarom wil een programma toegang tot je contacten, camera of locatie?

Controleer daarom bij het installeren van software en apps welke machtigingen worden gevraagd. Kijk bij websites ook naar het webadres en naar de organisatie achter de dienst voordat je persoonlijke gegevens invoert.

Vooral bij accounts waarmee je betalingen doet of gevoelige informatie bekijkt, kan een extra beveiligingsstap nuttig zijn.

Technologie maakt controles steeds minder zichtbaar

Identiteitscontroles worden steeds vaker onderdeel van de normale digitale omgeving. Een controle kan plaatsvinden via een app, een scan van een document of een extra code op je telefoon. Daardoor hoef je soms geen apart programma te downloaden, terwijl achter de schermen verschillende controles worden uitgevoerd.

Een uitgebreide controle vindt bovendien vaak alleen plaats bij registratie of bij een belangrijke wijziging. Bij een volgende login kan hetzelfde account vervolgens genoeg hebben aan een wachtwoord, appbevestiging of extra code.