Waarom een screenshot soms onvoldoende bewijs is

Je verkoopt jouw oude telefoon. De koper stuurt een screenshot van een bank app met jouw naam, het afgesproken bedrag en een groen vinkje. Op je eigen rekening zie je nog niets. De afbeelding kan echt zijn en toch geen bewijs vormen dat je het geld hebt ontvangen. Daarvoor moet je weten welke stap de app heeft bevestigd. Dus wat nu?

Betekent dat vinkje iets?

Een bank kan aangeven dat een betaalopdracht is geaccepteerd, terwijl de verwerking nog loopt. De melding klopt op dat moment aan de kant van de koper. Maar de betaling is daarmee nog niet bij de ontvanger aangekomen. Op een screenshot zie je zelden hoe een app aan zo'n melding komt. Heeft het programma een antwoord van de bank ontvangen? Of laat het alleen zien dat iemand op 'verzenden' heeft gedrukt? Woorden als 'geslaagd' en 'voltooid' krijgen pas betekenis wanneer duidelijk is over welke handeling ze gaan. Daar komt het tijdstip bij. Een afbeelding bewaart één stand van zaken. Als de betaling vervolgens wordt afgewezen of de verwerking vastloopt, verandert dat screenshot natuurlijk niet mee.

Aankoop en ontvangst

Bij apps om in digitale valuta te handelen komen meerdere statussen samen. Wie via zo'n platform bitcoin kopen wil, krijgt na een geslaagde aankoop meestal een bevestiging. De aangekochte bitcoins blijven dan op het platform staan, tenzij je opdracht geeft om ze naar een eigen wallet te sturen. Zo’n overboeking moet dan nog afzonderlijk worden uitgevoerd. Wie via zo’n handelsapp ethereum kopen wil, krijgt eveneens te maken met het verschil tussen aanschaffen en versturen. Het overmaken van ether naar een eigen wallet kan daarnaast netwerkkosten met zich meebrengen. Ook moet het juiste netwerk en adres worden gekozen. De woorden 'aankoop voltooid' geven over die overdracht nog geen informatie of het een succes is. Een screenshot van een aankoop toont dus niet of het opgegeven ontvangstadres al iets heeft ontvangen. Soms geeft de app een bevestiging voordat de overboeking op het netwerk is verwerkt.

Zelf de gegevens controleren

Bij een bankbetaling kijk je in je eigen bankomgeving of het bedrag is bijgeschreven. Voor overboekingen op het Bitcoin- en Ethereum-netwerk bestaat een andere controle: een blockchain verkenner. Met een transactiecode kun je op zo'n website opzoeken of een overboeking in het openbare register is opgenomen, welk bedrag is verstuurd en naar welk adres. Het is aantrekkelijk om zo'n code als hard bewijs te zien. Toch staat bij het ontvangstadres geen naam van de eigenaar. Bovendien verschijnt een aankoop die binnen een handelsplatform wordt afgehandeld niet altijd als afzonderlijke transactie op de blockchain. De code moet dus bij de juiste handeling horen. Als iemand zegt dat er geld naar jouw wallet is verstuurd, controleer je of het ontvangstadres en de transactie overeenkomen. Een goed alledaags voorbeeld van dit probleem hiervoor is digitale tickets. Een screenshot van een QR-code kan er geldig uitzien, terwijl het ticket inmiddels is gebruikt of geannuleerd. Alleen de officiële ticketdienst kan de actuele status controleren.

Screenshots bij softwareproblemen

Voor het melden van softwareproblemen is een screenshot vaak juist wel nuttig. Een foutcode of instelling kun je precies vastleggen. Bij een terugkerend probleem kun je dan eventueel beelden van de stappen maken die eraan voorafgaan. Zo kan een helpdeskmedewerker zien wat je deed voordat het misging. Let bij het delen op meldingen, namen en andere persoonlijke gegevens die op het scherm staan. Die kun je met de bewerkingsfunctie afschermen. Laat de foutcode en de naam van het programma wel leesbaar, omdat die vaak nodig zijn om het probleem te onderzoeken.